Kręcz szyi to schorzenie, na które cierpi nawet 2% noworodków w Polsce. Przymusowe, nienaturalne wykrzywianie głowy, które polega na przechyleniu jej w jedną stronę z jednoczesną rotacją w stronę przeciwną, może mieć poważne konsekwencje dla postury i zdrowia niemowlaka. Nie tylko niemowlaka, starszych dzieci też, o czym się przekonałam podczas wizyty u fizjoterapeuty. Sprawdź, na czym polega leczenie kręczu szyi u dziecka, a także jakie są rodzaje i przyczyny tego schorzenia oraz jak się objawia.
Kręcz szyi u dziecka – co to jest za schorzenie?
Naturalne ułożenie głowy w linii prostej do kręgosłupa to jedna z oznak zdrowia niemowlęcia, w przypadku, gdy ta ulega jednak regularnemu przekrzywianiu, a dziecko ma problem z utrzymaniem jej we właściwej pozycji, powinniście natychmiast skonsultować się z lekarzem. Kręcz szyi u dzieci jest poważnym schorzeniem, które skutkować może deformacją czaszki i twarzy po stronie kręczu, a następnie powodować wady zgryzu oraz odchylenie nosa, co w przyszłości utrudnić może oddychanie. Przez wzgląd na nienaturalną pozycję zniekształceniu ulega również potylica, a w późniejszym etapie także odcinek piersiowy i lędźwiowy kręgosłupa. Im szybciej wdrożone zostanie specjalistyczne leczenie, tym większe jest prawdopodobieństwo wyleczenia kręczu – rehabilitacja, choć często długotrwała, przeciwdziała jego negatywnym dla zdrowia skutkom.
Podobny czarny scenariusz usłyszałam, gdy zgłosiłam się na wizytę do fizjoterapeuty z zupełnie innych przyczyn. Jednak pierwsze, na co zwróciła uwagę specjalistka, było przekrzywianie głowy. No cóż, dobrze to widziałam, lecz nie pomyślałam zupełnie, że mogą być z tego takie kłopoty. Mój syn, mający oczopląs, przekrzywiał głowę, aby złapać moment ciszy – kiedy oczy najmniej mu „biegały”, a ja myślałam, że to żaden problem. Myliłam się – czekała nas długa rehabilitacja.
Kręcz szyi – przyczyny i rodzaje kręczów szyi
Przyczyn kręczu szyi należy szukać w wadach wrodzonych, a także zewnętrznych uwarunkowaniach mogących prowadzić do jego rozwoju. W zależności od przyczyny kręczu wyróżnić można kilka ich rodzajów, wśród których znajdują się:
- kręcz pochodzenia kostnego, którego przyczyną są zmiany kostne kręgów szyjnych,
- kręcz pochodzenia mięśniowego będący wynikiem skrócenia mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego
- kręcz nabyty jest skutkiem innych chorób występujących u dzieci – wśród najczęstszych przyczyn kręczu nabytego wymienić należy: stany zapalne migdałków, węzłów chłonnych szyi, a także chorób nowotworowych.
Niezależnie od rodzaju, każdy kręcz szyi powinien zostać poddany diagnostyce, a także odpowiedniemu leczeniu dostosowanemu do charakteru przypadłości. To właśnie rodzaj kręczu wpływa na efektywność wybranych technik i metod leczenia.
Kręcz szyi – objawy rozpozna każdy dobry lekarz
Kręcz szyi to schorzenie o charakterystycznych objawach, których nie przeoczy żaden lekarz. Kręcz po prostu widać, tak jak u mojego syna od razu rzucił się w oczy. Nie jest to choroba, która mija samowolnie, a jej leczenie jest angażujące i wymaga czasu, dlatego im wcześniej zostanie ono podjęte, tym lepiej. Po czym rozpoznać kręcz szyi u dzieci? Objawy kręczu są nie do pomylenia i wśród najważniejszych z nich, tych, które powinny zwrócić uwagę również opiekuna, znajdują się z pewnością:
- skrzywienie głowy do boku z jednoczesną rotacją w stronę przeciwną,
- uniesienie barku po stronie wady,
- zniekształcenia i asymetria czaszki,
- deformacje połowy twarzy po stronie kręczu.
Ostatnie z wymienionych powyżej objawów świadczą o zaawansowanym stopniu choroby, dlatego warto bacznie obserwować dziecko od jego pierwszych chwil – nienaturalne przechylenie głowy do boku zauważalne jest nawet u najmłodszych pacjentów. Pierwszy etap diagnostyki bazuje na oględzinach pacjenta, kolejnym krokiem jest dogłębniejsza weryfikacja stanu zdrowia w oparciu o badanie czynnościowe, a także obrazowe (przy wykorzystaniu ultrasonografu badanie elektromiograficzne, czy też badanie radiologiczne odcinka szyjnego). Kompleksowa diagnostyka stanowi gwarancję skutecznego leczenia – szczególnie ważne jest to w kontekście kręczu szyi nabytego, przy którym leczyć należy jednocześnie jego przyczynę.
Kręcz szyi u dzieci – leczenie
Leczenie kręczu szyi u dzieci może przebiegać w różny sposób. W pierwszej kolejności podczas terapii podejmowane są próby rehabilitacji, wykonywane są ćwiczenia, a także stosowane są środki farmakologiczne, mające wesprzeć proces leczenia. Jest to tzw. leczenie zachowawcze, w ramach którego stosowane są również inne praktyki, które dopasowywane są indywidualnie do potrzeb pacjenta. Wśród nich do najpopularniejszych należą:
- Kołnierz ortopedyczny, którego zastosowanie ma na celu usztywnienie odcinka szyjnego i tułowia dziecka. Terapia trwa w granicach 6 tygodni i w jej trakcie stosowane są opatrunki gipsowe lub aparat korekcyjny, które pacjent nosi każdego dnia. Uzupełniającym elementem terapii są ćwiczenia czynne i bierne, które utrwalają prawidłowe ustawienie głowy oraz szyi dziecka. Ta metoda leczenia najczęściej znajduje zastosowanie w przypadku kręczu szyi pochodzenia kostnego.
- Rehabilitacja w warunkach domowych to doskonały sposób leczenia kręczu szyi pochodzenia mięśniowego. Podczas wizyty kontrolnej fizjoterapeuta pokazuje, w jaki sposób motywować noworodka do odwracania głowy w kierunku przeciwnym do strony, po której występuje kręcz. Nie zaleca się samodzielnych prób wyleczenia kręczu, nawet w przypadku leczenia w warunkach domowych niezbędne są konsultacje ze specjalistą, który będzie mógł określić postępy w leczeniu i zarekomendować alternatywne metody w przypadku, gdy wykonywane w domu ćwiczenia nie przynoszą zadowalających efektów.
- Ćwiczenia korekcyjne mają charakter rehabilitacyjny – w zależności od stanu zdrowia dziecka, a także stopnia zaawansowania kręczu stosowana jest nie tylko aktywność fizyczna, ale również zabiegi fizykoterapeutyczne z wykorzystaniem, chociażby ciepłownictwa. Ćwiczenia, w połączeniu ze wzmacniającymi ich efekt zabiegami, pozwalają wydłużyć nieprawidłowo napięty mięsień i zwiększają jego elastyczność, dzięki czemu poprawie ulegają tak postawa, jak również siła mięśniowa, która zaczyna rozkładać się równomiernie w obrębie szyi, tułowia i miednicy.
Leczenie kręczu szyi trwa najczęściej od pół roku do 8 miesięcy i jeśli po tym czasie efekty powyżej przedstawionych metod nie przynoszą rezultatu, pozostaje jeszcze jedno rozwiązanie, jakim jest operacja. W zależności od rodzaju kręczu wykonywane są następujące zabiegi:
- w przypadku kręczu pochodzenia mięśniowego są to zabiegi iniekcyjne toksyny botulinowej do mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego lub miotomia wykonywana w znieczuleniu ogólnym,
- operacje odcinka szyjnego kręgosłupa, które prowadzone są w przypadku pacjentów z wrodzonym kręczem kostnym.
W naszym przypadku rehabilitacja przez pół roku dała pożądane efekty, które poprawiliśmy jeszcze przez następne pól roku, uczestnicząc w kolejnych ćwiczeniach korekcyjnych.
Czy kręcz szyi to poważne schorzenie?
Kręcz szyi u dzieci może prowadzić do poważnych dysfunkcji organizmu i skutkować dużymi trudnościami w codziennym funkcjonowaniu, kiedy dziecko zacznie dorastać. Poza aspektami takimi jak deformacja twarzoczaszki lub potylicy kręcz szyi prowadzić może również do skrzywienia kręgosłupa, które utrudnić może swobodne poruszanie się w późniejszym okresie życia. Skuteczne leczenie kręczu jest możliwe, dlatego, jeżeli zauważasz jego objawy u swojego dziecka, natychmiast skonsultuj się ze specjalistą.
